Denizlerimizin temiz kalması ve sürdürülebilir bir deniz turizmi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen Mavi Kart Sistemi (MKS), gemi ve teknelerin ürettiği atıkların takibini dijital olarak yapan bir otomasyon sistemidir.Kısacası; "Denizi kirletmediğini, atığını resmi bir tesise verdiğini kanıtlama sistemidir."1. Mavi Kart Almakla Kimler Yükümlü?Sistem, denizlerimizde seyir yapan ve atık üreten neredeyse tüm deniz araçlarını kapsar.Yükümlü Olanlar: Tüm ya...
Denizlerimizin temiz kalması ve sürdürülebilir bir deniz turizmi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen Mavi Kart Sistemi (MKS), gemi ve teknelerin ürettiği atıkların takibini dijital olarak yapan bir otomasyon sistemidir.
Kısacası; "Denizi kirletmediğini, atığını resmi bir tesise verdiğini kanıtlama sistemidir."
1. Mavi Kart Almakla Kimler Yükümlü?
Sistem, denizlerimizde seyir yapan ve atık üreten neredeyse tüm deniz araçlarını kapsar.
- Yükümlü Olanlar: Tüm yatlar, gezi tekneleri, yolcu gemileri, balıkçı tekneleri, servis motorları ve deniz turizmi araçları.
- İstisnalar: Sadece evsel nitelikli atık su tankı veya sintine tankı bulunmayan, hiçbir şekilde atık üretmesi mümkün olmayan çok küçük/ilkel tekneler muaf tutulabilir. Ancak genel kural şudur: Teknenizde bir tuvalet veya motor (sintine üretebilecek) varsa, Mavi Kartınız olmak zorundadır.
💡 Önemli Not: Mavi Kart, teknenin kimliğidir. Tekne el değiştirdiğinde veya yeni tescil edildiğinde liman başkanlıkları, marinalar veya yetkili deniz ticaret odalarından temin edilmelidir.
2. Sistem Nasıl Çalışıyor? (Adım Adım)
- Mavi Kart Sistemi tamamen dijitalleşmiştir. Eski fiziksel kartların yerini büyük oranda online takip sistemleri ve QR kodlu/çipli sistemler almıştır.
- Kart/Hesap Tanımlama: Tekne sahibi, teknesinin bilgilerini (bağlama kütüğü, atık tank kapasiteleri vb.) sisteme kaydettirerek Mavi Kartını alır.
- Atık Üretimi: Tekne seyir halindeyken evsel atık su (gri/siyah su) ve makine dairesi kaynaklı (sintine) atık üretir.
- Transfer ve Dijital İmzalanma: Tekne, atık verme noktasına yanaşır. Atık pompalanırken, atık miktarı litre bazında sisteme işlenir.
- Doğrulama: İşlem bittiğinde sistem otomatik olarak bir Atık Alım Makbuzu üretir ve bu veri Bakanlığın merkezi veri tabanına işlenir. Denetimlerde sahil güvenlik veya çevre müdürlüğü ekipleri bu dijital geçmişe bakarak teknenin düzenli atık verip vermediğini kontrol eder.
3. Atıklar Nerelerde Verilir? (Atık Kabul Tesisleri)
- Tekneler atıklarını rastgele yerlere veya başka teknelere boşaltamaz. Mevzuata göre atık teslim edilebilecek yerler şunlardır:
- Marinalar ve Yat Limanları: Yasalar gereği, belirli bir kapasitenin üzerindeki tüm marinalar "Atık Kabul Tesisi" kurmak ve hizmet vermek zorundadır.
- Balıkçı Barınakları: Büyük ölçekli balıkçı barınaklarında bulunan sabit veya mobil atık alım üniteleri.
- Yüzer Atık Alım Gemileri: Özellikle Göcek, Bodrum gibi yoğun koylarda marinalara uzak tekneler için dolaşan lisanslı atık alım tekneleri/gemileri.
- Yolcu ve Yük Limanları: Ticari gemiler için liman başkanlıklarınca yetkilendirilmiş tesisler.
4. Kimler Atık Toplama Yetkilisidir?
- Her önüne gelen tekne veya tesis atık toplayamaz. Atık toplama yetkisi strictly (kesin kurallarla) belirlenmiştir:
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan "Atık Kabul Tesisi Lisansı" veya "Atık Alım Gemisi Lisansı" almış olan özel veya tüzel kişiler.
- Belediyeler (Liman işleten kıyı belediyeleri).
- Marinaların kendi bünyesindeki yetkili personeller.
⚠️ Uyarı: Lisanssız bir tekneye veya kişiye atık teslim etmek de, atığı denize dökmek kadar büyük bir suçtur ve cezai yaptırımı vardır.
5. En Çok Merak Edilen Soru: Atık Verme Sıklığı Ne Olmalı?
- Mevzuatta "X günde bir atık verilecek" gibi sabit bir gün şartı yoktur; çünkü her teknenin tank kapasitesi ve içindeki kişi sayısı farklıdır. Ancak formül nettir: Tankınız dolmadan ve kesinlikle denize deşarj etmeden önce atık vermek zorundasınız.
- Süre Takibi: Denetimlerde yetkililer teknede kaç gün kalındığına, kişi sayısına ve tank kapasitesine bakar. Örneğin; 4 kişiyle 15 gün boyunca koyda kalan bir teknenin sisteme hiç atık girişi yapmamış olması, hayatın olağan akışına aykırı kabul edilir ve "Denize kaçak deşarj" şüphesiyle ceza kesilir.
6. Cezai Yaptırımlar Nelerdir? (2026 Güncel Durum)
- Çevre Kanunu uyarınca deniz kirliliği cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve cezalar teknenin grostonuna (büyüklüğüne) göre hesaplanır.
- Mavi Kart bulundurmamak veya sistemde usulsüzlük yapmak idari para cezasına tabidir.
- Evsel atık su, sintine veya çöpün denize dökülmesinin tespiti halinde kesilen cezalar yüz binlerce liradan başlar, teknenin büyüklüğüne göre milyonlarca lirayı bulabilir.
- Kirliliğin koruma altındaki alanlarda (Özel Çevre Koruma Bölgeleri, milli parklar vb.) gerçekleşmesi durumunda cezalar 2 veya 3 katı olarak uygulanır.
🚨 Ege ve Batı Akdeniz (Bodrum-Kaş Hattı) İçin Özel Kurallar
Eğer teknenizle Bodrum, Gökova, Marmaris, Göcek, Fethiye veya Kaş sularındaysanız, standart Mavi Kart kurallarının ötesinde, bu bölgelere özel çok sıkı yasal düzenlemelerle karşı karşıyasınız demektir. İşte ceza yememek ve denizleri korumak için bilmeniz gereken hayati detaylar:
1. Göcek-Fethiye Koylarında "Gri Su" Sıkı Takibi
Mevzuatta en çok gözden kaçan ama cezası en ağır olan konulardan biri "Gri Su" (duş, lavabo ve bulaşık suları) yönetimidir.
Özel Statü: Göcek ve Fethiye koylarında gri suların denize deşarjı kesinlikle yasaktır.
Tekne Yapısı: Bu bölgede seyredecek teknelerin gri su vanalarının kapalı olması ve bu atıkların da siyah su (tuvalet) gibi atık tankında biriktirilerek Mavi Kart sistemine verilmesi zorunludur. Denetimlerde vanaların mühürlü olup olmadığına bakılabilir.
2. Gökova ve Göcek'te "Süre bazlı" Sıkı Denetim
Bu bölgeler Çevre Bakanlığı ve Sahil Güvenlik tarafından havadan (dronlar ile) ve denizden en yoğun denetlenen yerlerdir.
Giriş-Çıkış ve Süre Formülü: Yetkililer, dijital Mavi Kart sisteminden teknenizin bölgeye ne zaman girdiğini ve en son ne zaman atık verdiğini sistemden anlık görür.
Özellikle Gökova ve Göcek koylarında 15 günden fazla kalıp hiç atık vermeyen tekneler, tank kapasitelerine bakılmaksızın "kaçak deşarj şüphelisi" sayılır ve ağır cezai işleme maruz kalabilir. Sistemde düzenli "sıfır atık" veya düşük hacimli atık beyanları mercek altındadır.
3. Kaş-Kekova ve Koruma Alanı Cezaları (Katlamalı Tarifeler)
Kaş ve Kekova civarı, deniz çayırlarının (Posidonia oceanica) ve su altı faunasının en hassas olduğu Özel Çevre Koruma Bölgeleridir.
Cezaların Katlanması: 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca, bu koruma bölgelerinde denizi kirletmenin cezası standart cezaların 2 ile 3 katı oranında katlamalı olarak uygulanır. Küçük bir ihmal, telafisi imkansız devasa maddi cezalara yol açar.
4. Tonoz ve Demirleme Yasakları (Göcek ve Gökova)
Deniz temizliği sadece atık su ile sınırlı değil; deniz altı yaşamını korumak da bu sistemin bir parçası.
Göcek ve Gökova'nın birçok koruma altındaki koyunda deniz çayırlarına zarar vermemek için rastgele demir atmak (çıpa bırakmak) yasaktır. Bakanlığın kurduğu haritalandırılmış tonoz sistemlerine bağlanılması zorunludur.
5. Mobil Atık Alım Tekneleri (Yüzer Tesisler)
Bodrum, Marmaris ve Göcek gibi koylarda, marinalara gitmekte zorlanan tekneler için lisanslı mobil atık alım tekneleri (TURMEPA tekneleri ve özel lisanslı diğer atık gemileri) yoğun olarak çalışır.
Bu bölgelerde seyre çıkmadan önce güncel VHF kanallarını veya mobil iletişim numaralarını almak hayat kurtarır. Unutmayın, "Atık verecek yer bulamadım" mazereti yasa önünde geçersizdir; mobil hizmet ayağınıza kadar gelmektedir.
Özet
- Denizcilere Altın Öğütler:
- Denize açılmadan önce Mavi Kartınızın aktif ve güncel olduğundan emin olun.
- Atık verdiğinizde dijital makbuzun sisteminize (E-Devlet veya MKS uygulaması) düştüğünü kontrol edin.
- Koylarda uzun süre kalacaksanız, lisanslı yüzer atık gemilerinin rotalarını ve iletişim numaralarını mutlaka telefonunuza kaydedin.
- Unutmayın, temiz deniz sadece cezadan kaçmak için değil, geleceğimiz için bir zorunluluktur!
Batı Akdeniz Denizciler Derneği Haber merkezi
